دانیال سالارنسب فعال حوزه رسانه و مسائل تاریخی طی یادداشتی اختصاصی برای پایگاه خبری تحلیلی روداننیوز نوشت: این روز ها با شروع جنگ تحمیلی دیگر علیه تمامیت ارضی و حقوق مردم ایران، مدیریت تنگه هرمز توسط ایران، مسئله ی هویت تاریخی ما بر این حدود بیش از هر چیز دیگری حائز اهمیت است، موضوعی که ما آن را می خواهیم در سیر تاریخ بررسی کنیم.
مورخین تاریخ تمدن، شکل گیری تاریخ اجتماعات سازماندهی شده بشری را از دولت شهر ها آغاز می کنند، جایی که با نام هایی همچون: آرتا، سومر، تپور، تمدن دره سند، آشور، عیلام مواجه می شویم.
اولین نگرش ها در خصوص تنگه هرموز به سرزمین باستانی آرتا بر می گردد که خلیج فارس، دریای عمان تا دریای سرخ را آب های ایریتره عنوان میکنند، مبنایی که گواهی میدهد اولین دریانوردان در این حدود ایرانیان بودهاند، در قشم مقبرهای وجود دارد که به شاه آرتا یا اریتره شهره است، برخی آیین آنها را به نوعی آناهیتا پرستی عنوان می کنند، پرستش خدای آبها و احتمالا غارهای خربس را می توان نیایشگاه آنها و از اولین نیایشگاه های بشر دانست.
عیلامیان از دیگر دولتهای باستانی هستند که قلمرو خود را از یک دولت شهر در شهر شوش تا مناطق شرقی هرمزگان امروزی توسعه دادند و یکی از استانهای آنها مگان نام داشت که سرزمین های شمالی و جنوبی تنگه هرمز را در قلمرو خود داشته است، عیلامیان در عصر مفرغ، سنگ های مس را از شهر مسقط(مسگَد) در عمان امروزی استخراج می کردند و به شوش می بردند، مسگد به مرور به مسقط تغییر نام داد و مگان به عمان تغییر کرد و سرزمین های شمالی در حدود شرق هرمزگان به مغستان تغییر یافت. که این واژه ها میراث دولت عیلامی است. در سنگ نوشته های دوره هخامنشی به دریای عمان مگا یا مکا و سرزمین های شمالی و جنوبی را مکا مینامیدند که در کتیبه داریوش به تنگه هرموز و دریای عمان دریای مکا و بعد ها به مکران تغییر می یابد.
اسناد دیگری از تسلط دولت هخامنشی بر شمال و جنوب تنگه هرمز در منطقه باستانی رستاق در کشور عمان یافت شد، خطوط میخی و سفال هایی با نقوش مشترک با مناطق شمالی که گواهی می داد محصول مناطق شمالی تنگه هرمز است.
این تسلط در دوره های اشکانی تداوم یافته و در دولت ساسانی ایرانیان حتی بر یمن نیز حکومت می کردند که اعراب آنها(ابناء الاحرار) را به معنای فرزندان آزادگان خطاب می کردند.
شهر هرموز در منطقه کهور لنگر چینی(نزدیکی روستای نخل ابراهیمی میناب) مرکزیت ولایت هرموز را داشت و این شاهان بر شمال و جنوب تنگه حاکم بلامنازع بوده اند و برخی منابع لقب شاهی را به شاهان این ولایت را به دوره ساسانیان نسبت می دهند و از زمان ساسانیان این ولایت از مگان به هرموز تغییر نام داد، هرموز در دوره اشکانی نام مرکز این ولایت بوده است.
فتوحات اسلامی و سقوط دولت ایرانی موجب وقفه در تسلط ایرانیان بر مناطق جنوبی تنگه و این آبراهه گردید، با ظهور دیلیمان(آل بویه) عمان پس از چهار قرن دوباره به ایران بازگشت و تسلط ایران بر تنگه هرمز را موجب شد، پس از دیلمیان، محمد درهم کوب در شهر باستانی هرموز ولایت هرموز را مجدد بنیاد نهاد و از اواسط قرن پنجم تا اوایل قرن یازدهم حاکمیت ایران را بر شمال و جنوب سواحل خلیج فارس و دریای مکران و تسلط ایران بر تنگه هرمز را برای پنج قرن دیگر تمدید کردند، آنها نبض تجارت دریایی جهان را در دست داشتند، انتقال پایتخت آنها به جزیره هرمز در سال ۷۰۰ هجری قمری نه تنها موجب تضعیف دولت آنها نشد بلکه آنها بحرین، کیش، قطیف و الاحساء را در مناطق جنوبی خلیج فارس را نیز در برهههایی در زیر پرچم خود در آوردند و برای شهرهای جنوبی خلیج فارس حاکم تعیین می نمودند، شهرهای صحار، مسقط، قلهات(کلاتو)، خورفکان، راس الخیمه(راست خیمه)، راس مسندم و…. همه ریشه در زبان های ایرانی دارد.
زبان کُمزاری در مناطق جنوبی تنگه هرمز حکایت از حضور ایرانیان از گذشته تا کنون در آن مناطق را نجوا میکند.
گرچه تسلط ایران بعد از شاه عباس صفوی تا حدودی تضعیف شد و با حیله گری پرتغالی ها و روباه پیر(انگلستان) دولت نیمه مستقل عربی در حدود سواحل جنوبی تنگه هرموز شکل گرفت اما حکام یعاربه عمان همواره خراج خود را به شاه صفوی میفرستادند و اعلام بندگی می کردند. این شدت و حدت تسلط ایران بر تنگه هرمز تا دوران قاجاریه ادامه داشت.
سید سعید امام و حاکم پرقدرت خاندان بو سعیدی در دوره ناصرالدین شاه طی اجاره نامه ای که با ناصرالدین شاه به امضا رساند، خود را تبعه دولت ایران عنوان می کند و این موضوع در زمان سید ثوینی و همچنین سید سالم ادامه داشت.
در اواخر دولت قاجار بدلیل حمایت ها و دخالت های انگلستان تسلط ایران را از سواحل جنوبی تنگه هرمز و خلیج فارس از بین برد اما حاکمیت ایران بر تنگه هرمز امری بلا منازع بوده است.
تنگه هرمز از شروع اولین دولت شهرها تا به امروز تحت تسلط ایرانیان بوده است و ما این را از پدرانمان به ارث بردهایم، ما این موروثه را با هیچ بیگانه ای تقسیم نخواهیم کرد، تنگه هرمز همچون مجرای تنفسی برای ما است، هرمز برای ما دروازه ارتباط با دنیا بوده است، هزاران سال ما برای حفظ این ارثیه ی ارزشمند جنگیده ایم، چه فرزندان رشیدی همچون، شاه آرتا، هفتواد، علی گلویه، محمد درهم کوب، محمود قلهاتی، میرشاه قطب الدین، خواجه عطا، رئیس احمد، شرف الدین و شهابالدین نامی، میرمهنا، حسین سالار حاجی آبادی، غلامرضاخان احمدی و…. هزاران افسر و سرباز دیگر برای حفظ آن جان فشانی کرده اند و در زمان ما افرادی همچون شهید تنگسیری از جان خود برای این آرمان گذشتند.
مردم این سرزمین با خون خود از هویت تاریخی ایران بر این تنگه دفاع کرده است، شاید این آبراهه برای بیگانگان به رنگ نیلی یا آبی باشد، برای مردمان ما رنگ آن سرخ است و این رنگ را از خون فرزندانش ودیعه گرفته است، مستکبرین تاریخ اگر اندکی از تاریخ ما مطلع بودند می دانستند که چه زیاده خواهانی که در طول تاریخ ما آنها را در این آبراهه غرق کردیم پاسخ ما به تعدیات آمریکا همان پاسخ نیاکانمان خواهد بود.
انتهای یادداشت/
